Ważność uprawnień UDT – ile lat są ważne różne zaświadczenia?

Od czego zależy ważność uprawnień UDT?

Okres ważności zaświadczenia kwalifikacyjnego zależy przede wszystkim od rodzaju urządzenia oraz od tego, czy dokument dotyczy obsługi, czy konserwacji. Niektóre zaświadczenia są ważne 10 lat, inne 5 lat. Różnica wynika z kategorii urządzenia, zakresu czynności i przepisów dotyczących sprawdzania kwalifikacji osób pracujących przy urządzeniach technicznych.

W praktyce najważniejsze są trzy informacje widoczne na zaświadczeniu: rodzaj urządzenia, zakres kwalifikacji oraz data ważności. To one decydują, czy dana osoba może dalej wykonywać pracę przy konkretnym urządzeniu. Sama nazwa potoczna, np. HDS, wózek widłowy albo zwyżka, nie zawsze wystarcza do prawidłowej oceny zakresu uprawnień.

Właśnie dlatego przed dopuszczeniem pracownika do obsługi urządzenia technicznego warto sprawdzić nie tylko sam fakt posiadania dokumentu, ale też jego dokładny zakres. Dotyczy to zarówno operatorów, jak i konserwatorów urządzeń objętych dozorem technicznym.

Kiedy można złożyć wniosek o przedłużenie uprawnień UDT?

Wniosek o przedłużenie okresu ważności zaświadczenia kwalifikacyjnego trzeba złożyć nie później niż 3 miesiące przed dniem upływu ważności dokumentu. Termin należy liczyć od daty wskazanej na zaświadczeniu, a nie od daty ostatniego kursu, zmiany pracy czy rozpoczęcia zatrudnienia przy urządzeniu.

W praktyce wniosek można składać dopiero wtedy, gdy spełniony jest warunek wykonywania czynności w zakresie określonym w zaświadczeniu przez co najmniej 3 lata w okresie ostatnich 5 lat ważności zaświadczenia. To właśnie z tego wymogu wynika praktyczna zasada, że przy zaświadczeniu ważnym 5 lat najwcześniejszy bezpieczny moment złożenia wniosku przypada zwykle około 2 lata przed końcem ważności. Przy zaświadczeniu ważnym 10 lat trzeba najpierw wejść w ostatnie 5 lat ważności dokumentu i spełnić wymagany okres praktyki.

Nie wystarczy spojrzeć wyłącznie na datę końcową. Trzeba sprawdzić również, czy posiadacz zaświadczenia faktycznie wykonywał czynności objęte dokumentem przez wymagany okres. Szczegółowe formalności warto zweryfikować przed przygotowaniem wniosku, zwłaszcza gdy dokument jest potrzebny do bieżącej pracy.

Co się stanie, jeśli wniosek zostanie złożony za późno?

Termin 3 miesięcy przed upływem ważności zaświadczenia jest kluczowy. Jeżeli wniosek zostanie złożony po tym terminie, posiadacz zaświadczenia traci możliwość standardowego przedłużenia dokumentu. Po upływie ważności zaświadczenia nie można dalej legalnie wykonywać czynności objętych tym zakresem kwalifikacji.

W praktyce oznacza to konieczność ponownego uzyskania kwalifikacji, czyli przejścia procedury egzaminacyjnej przed właściwą jednostką dozoru technicznego. Dlatego przy uprawnieniach UDT nie warto zostawiać formalności na ostatni moment, zwłaszcza gdy dokument jest potrzebny do pracy na konkretnym stanowisku.

Obsługa a konserwacja UDT – dlaczego to nie jest to samo?

Zaświadczenie kwalifikacyjne UDT może dotyczyć obsługi albo konserwacji urządzenia technicznego. Obsługa oznacza użytkowanie urządzenia zgodnie z przeznaczeniem, np. pracę jako operator wózka, żurawia, suwnicy lub podestu. Konserwacja dotyczy czynności technicznych związanych z utrzymaniem urządzenia w sprawności i wymaga innego zakresu kwalifikacji.

Nie należy zakładać, że osoba posiadająca uprawnienia do obsługi automatycznie posiada kwalifikacje konserwatorskie. Nie należy też zakładać, że jedno zaświadczenie obejmuje wszystkie urządzenia z danej grupy. Przy każdym dokumencie trzeba sprawdzić dokładny zakres, rodzaj urządzenia oraz datę ważności.

Różnice mają znaczenie również w firmach, które posiadają kilka rodzajów urządzeń technicznych. Operator może mieć aktualne kwalifikacje do pracy na jednym urządzeniu, ale niekoniecznie do obsługi innego sprzętu albo do jego konserwacji. Dlatego wewnętrzna kontrola dokumentów powinna obejmować zarówno termin ważności, jak i zakres wpisany w zaświadczeniu.

Najczęściej sprawdzane uprawnienia UDT i ich ważność

Poniższa tabela obejmuje najczęściej wyszukiwane i najczęściej spotykane w praktyce uprawnienia UDT. Pełniejsze zestawienie dla obsługi i konserwacji znajduje się niżej w rozwijanych tabelach.

Ważność uprawnień na żurawie wieżowe

Uprawnienia na żurawie wieżowe i szybkomontujące są konkretnym zakresem kwalifikacji UDT. W przypadku obsługi tych urządzeń okres ważności zaświadczenia wynosi 5 lat. Operator powinien sprawdzić na dokumencie, czy kwalifikacje obejmują właściwy rodzaj żurawia oraz czy data ważności pozwala na dalszą pracę przy urządzeniu.

Jeżeli termin ważności zbliża się do końca, trzeba sprawdzić zarówno datę na dokumencie, jak i to, czy operator spełnia warunek wymaganej praktyki. W przypadku pracy na budowie szczególne znaczenie ma ciągłość kwalifikacji, ponieważ brak aktualnego dokumentu może wykluczyć operatora z obsługi urządzenia do czasu ponownego uzyskania kwalifikacji.

Osoby, które dopiero planują zdobycie kwalifikacji albo muszą ponownie przejść procedurę po utracie ważności dokumentu, mogą sprawdzić kurs na żurawie wieżowe.

Co z dawnymi bezterminowymi uprawnieniami UDT?

Zaświadczenia kwalifikacyjne wydane na podstawie postępowań wszczętych przed 1 czerwca 2019 r., które nie miały wpisanej daty ważności, zostały objęte przepisami przejściowymi. Takie zaświadczenia utraciły ważność 1 stycznia 2024 r., jeżeli nie zostały przedłużone w wymaganym trybie.

W praktyce oznacza to, że dawnych bezterminowych uprawnień nie należy traktować jako nadal aktualnych tylko dlatego, że na dokumencie nie ma daty końcowej. Osoby posiadające starsze zaświadczenia powinny sprawdzić ich status i w razie potrzeby ponownie przejść procedurę kwalifikacyjną.

Pełna tabela ważności uprawnień do obsługi urządzeń UDT

Poniższy wykaz obejmuje szersze zestawienie zakresów kwalifikacji dotyczących obsługi urządzeń. W praktyce zawsze należy porównać dane z tabeli z treścią własnego zaświadczenia kwalifikacyjnego.

Pełna tabela ważności uprawnień do konserwacji urządzeń UDT

Poniższa tabela dotyczy kwalifikacji konserwatorskich. Nie należy jej utożsamiać z uprawnieniami operatora, ponieważ obsługa i konserwacja to różne zakresy.

Co zrobić, gdy kończy się ważność zaświadczenia UDT?

Jeżeli zbliża się koniec ważności zaświadczenia, w pierwszej kolejności trzeba sprawdzić datę na dokumencie i upewnić się, że wniosek zostanie złożony w odpowiednim terminie. Następnie należy zweryfikować, czy posiadacz zaświadczenia spełnia warunki wymagane do przedłużenia okresu ważności, w tym warunek wykonywania czynności objętych zakresem dokumentu przez wymagany okres.

W tym wpisie skupiamy się na okresach ważności różnych uprawnień. Szczegółowy opis procedury, wniosku, oświadczenia o praktyce oraz składania dokumentów elektronicznie znajdziesz w artykule o przedłużeniu uprawnień UDT.

Kursy UDT i przygotowanie do egzaminu

Jeżeli uprawnienia wygasły albo potrzebujesz zdobyć kwalifikacje w nowym zakresie, konieczne może być ponowne przygotowanie do egzaminu. W Centrum Szkoleń Zawodowych Grema dostępne są kursy dla operatorów urządzeń UDT, m.in. wózków widłowych, HDS, żurawi, podestów ruchomych, suwnic i ładowarek teleskopowych.

Pełną ofertę znajdziesz w kategorii szkolenia UDT i kursy zawodowe Grema.